Nëse ndiheni të lodhur pas gjumit, ekzistojnë shumë arsye. Ekspertët zbulojnë çfarë të bëni për ta parandaluar këtë problem.
Pagjumësia nuk është aspak e këndshme, por është shumë e përhapur. Sipas Klinikës Cleveland, rreth një në tre të rritur në botë kanë simptoma të pagjumësisë, si vështirësi për të fjetur, për të qëndruar në gjumë ose zgjim i parakohshëm.
Ekziston edhe një arsye tjetër kryesore për gjumin e keq, për të cilën nuk flitet mjaftueshëm, e cila mund të çojë në ndjenjën e rraskapitjes në mëngjes. Me shumë gjasë, ajo është pjesë e rutinës suaj të mbrëmjes. Këtu, specialistët e gjumit shpjegojnë se për çfarë bëhet fjalë dhe këshillojnë çfarë të bëni në vend të saj.
Një zakon i mbrëmjes që e prish gjumin
Nëse zgjoheni shpesh të rraskapitur, ndoshta duhet t’i kushtoni vëmendje kohës që kaloni para ekranit në mbrëmje. Sipas specialistëve të gjumit, përdorimi i telefonit, tabletit ose kompjuterit gjatë natës mund të pengojë gjumin e mirë.
Sipas dr. Nancy Abbie Kolop, drejtoreshë e Qendrës së Gjumit Emory në Atlanta, një nga arsyet kryesore pse ekranet e prishin gjumin është drita blu që ato emetojnë.
“Në pjesën e pasme të syve tanë ka qeliza që dërgojnë sinjale në tru për ciklin dritë-errësirë, duke ndikuar në ritmin tonë cirkadian. Në spektrin e dritës, drita blu ndikon më së shumti në këta sensorë dhe në fakt shtyp çlirimin e melatoninës në tru, e cila normalisht fillon të prodhohet në perëndim të diellit. Melatonina ndihmon në fillimin dhe mbajtjen e gjumit, ndaj vonimi i çlirimit të saj çon në vonesë të rënies në gjumë,” shpjegon dr. Kolop.
Dr. Scott Schechter, specialist i gjumit në Universitetin e Virxhinias, pajtohet me këtë. Ai shpjegon se kur çlirimi i melatoninës shtypet, rritet vigjilenca dhe ulet ndjenja e lodhjes, duke e bërë më të vështirë të bini në gjumë.
Megjithatë, nuk është vetëm drita blu ajo që e prish gjumin dhe çon në zgjim të lodhur. Të dy mjekët theksojnë se edhe përmbajtja që njerëzit shikojnë në ekranet e tyre luan një rol të madh.
Dr. Schechter vëren se aplikacionet e rrjeteve sociale përdorin algoritme të dizajnuara për t’i mbajtur përdoruesit sa më gjatë në aplikacion, gjë që mund të bëjë që të kaloni më shumë kohë sesa keni planifikuar.
Thënë thjesht, rrjetet sociale krijojnë varësi.
“Kompani̇të e mediave sociale kanë mësuar si të na ofrojnë përmbajtje që na mban të angazhuar dhe që mund të aktivizojë rrugë të lidhura me varësinë. Kjo rrit nivelin e kortizolit dhe aktivitetin e sistemit nervor simpatik, duke nxitur gjendjen e zgjuar,” shpjegon dr. Schechter.
Dr. Kolop shton se, veçanërisht nëse përmbajtja në telefon, tablet apo kompjuter është shqetësuese ose stimuluese, ajo mund ta dëmtojë gjumin. Për shembull, nëse keni zakon të kontrolloni lajmet ose email-et e punës para se të fikni dritën, mund të qëndroni zgjuar në shtrat duke u shqetësuar për atë që keni lexuar ose duke menduar për gjithçka që duhet të bëni ditën tjetër.
Çfarë të bëni në vend të kësaj?
Pra, ekranet para gjumit janë të ndaluara. Çfarë duhet bërë në vend të tyre? Të dy specialistët e gjumit rekomandojnë leximin- por jo në tablet, por libra të vërtetë, fizikë.
“Ka prova shkencore që tregojnë se leximi nën dritë indirekte (si llamba e tavanit ose llamba e natës) është më i mirë sesa leximi nga një ekran direkt para syve,” thotë dr. Kolop, duke shtuar se kjo ndoshta ndodh sepse zvogëlon ekspozimin ndaj dritës blu.
Për të shmangur tundimin për të përdorur telefonin para gjumit, dr. Kolop këshillon ta vendosni atë larg shtratit. Ajo gjithashtu rekomandon të mos shikoni televizor menjëherë para gjumit, pasi përmbajtja mund të jetë stimuluese ose shqetësuese dhe të ndikojë në cilësinë e gjumit.
Përveç leximit të një libri fizik, ekzistojnë edhe aktivitete të tjera që mund t’i përfshini në rutinën tuaj të mbrëmjes dhe që e mbështesin gjumin, e jo ta dëmtojnë atë. Këto përfshijnë ushtrime të lehta shtrirjeje, meditim, shkrimin e tri gjërave për të cilat jeni mirënjohës, ose një dush apo banjë me ujë të ngrohtë.
Kur t’i eliminoni ekranet nga rutina juaj e mbrëmjes, ka shumë gjasa të bini në gjumë më shpejt dhe të flini më thellë, duke u zgjuar të freskët në vend të rraskapitur. Nëse ende ndiheni të lodhur në mëngjes, kjo është shenjë që duhet të caktoni një takim me mjekun tuaj të familjes për ta diskutuar këtë çështje. Mund të ekzistojë një gjendje shëndetësore e fshehur që po e prish gjumin tuaj, siç është apnea e gjumit, e cila ju pengon të merrni pushimin e nevojshëm.
Ekranet janë bërë pjesë e pandashme e rutinës sonë të përditshme, por nuk ka nevojë t’i përdorim ato 24/7. Nëse koha para ekranit po ndikon negativisht në cilësinë e gjumit tuaj, është koha ta reduktoni atë, veçanërisht në mbrëmje. Shëndeti juaj varet nga kjo.
Përgatiti dhe përshtati:
WWW.STUDENTËT.MK
