Interesi për botët virtuale të vazhdueshme dhe të përbashkëta është rritur vitet e fundit. Një lojtar kyç është Meta (Facebook), themeluesi i të cilit Mark Zuckerberg ka thënë se ndërtimi i një “metaverse” do të jetë realizimi i një ideje për të cilën ai ishte i interesuar para se të ëndërronte për rrjetet sociale. Në të njëjtën kohë, Microsoft ka njoftuar se është duke punuar në ndërtimin e “metaverses së ndërmarrjes”. Por çfarë do të thotë në të vërtetë?
Metaverset si koncept kanë ekzistuar për një kohë të gjatë – universe të përbashkëta digjitale ku ne mund të marrim çfarëdo personaliteti që duam, ose të punojmë së bashku në projekte bashkëpunuese. Ata nuk janë përshkruar gjithmonë si gjëra të mira. Në romanin kiberpunk të Neal Stephenson Snow Crash, ku termi duket se është përdorur për herë të parë, ishte vendi ku njerëzit shkuan për t’i shpëtuar realitetit të zymtë totalitar të botës reale ku ata jetojnë. Në filmat e Matrix, është diku ku makinat na vënë pasi jemi bërë skllevër të tyre, kështu që ata mund të na përdorin për të prodhuar energji elektrike. Ndoshta nuk janë idetë e para nga të cilat do të dëshironit që Silicon Valley të frymëzohet kur bëhet fjalë për vizionet e tyre për të ardhmen tonë.
![](https://www.studentet.mk/wp-content/uploads/2021/12/IMG_20211212_152156_258-1.jpg)
Sidoqoftë, është qartë një koncept drejt të cilit ne kemi ndërtuar që nga shfaqja e internetit, mediat sociale, realiteti virtual dhe përpjekjet e hershme për të krijuar mjedise të përbashkëta digjitale si Second Life.
Zuckerberg e ka përshkruar konceptin e tij për metaversin si një “internet në të cilin jeni brenda, në vend që thjesht ta shikoni”, gjë që na jep disa të dhëna se si ai po qaset konceptit. Arsyeja që ne po bëjmë një bisedë serioze për metaverset tani është se disa tendenca kyçe të teknologjisë kanë arritur një nivel pjekurie ku do të jenë të gatshme ti kryejnë detyrat. Një nga këto është padyshim realiteti virtual.
Facebook ka investuar shumë në VR që kur bleu prodhuesin e kufjeve Oculus në vitin 2014. Nuk e ka fshehur faktin se nuk e sheh të ardhmen e VR si të kufizuar në mjediset e lojërave dhe edukimit ku gjendet më shpesh sot.
Në vend të kësaj, qëllimi përfundimtar është bashkimi i aftësisë së VR për të krijuar mjedise virtuale me fuqinë e mediave sociale për të krijuar hapësira të përbashkëta në internet.
Kjo është provuar edhe më parë – ka shumë aplikacione VR që lejojnë shoqërimin me miqtë, për shembull. Por brenda një metaverse, ndryshimi është se përdoruesit nuk do të kufizohen domosdoshmërisht në një gamë të ngushtë funksionaliteti për të cilin është krijuar aplikacioni – për shembull, të bisedojnë ose të luajnë një lojë së bashku. Në vend të kësaj, lojtarët duhet të jenë në gjendje të bëjnë pothuajse gjithçka që mund të duan të bëjnë. Çelësi këtu është ndërtimi i botëve të simuluara që modelojnë sa më shumë mjedisin dhe realitetin tonë. Pak si bota e krijuar në filmin aventuresk fantastiko-shkencor Ready Player One.
Për shembull, duke ecur në një fushë tenisi VR dhe duke marrë raketa tenisi, tashmë është krejtësisht e mundur që dy persona të luajnë një lojë tenisi VR – siç shihet në një numër videolojërash VR sot. Po sikur të mos duan të luajnë tenis, megjithatë? Ata mund të vendosin se mund të argëtohen më shumë duke ndjekur njëri-tjetrin nëpër fushë duke u përpjekur të godasin avatarët e njëri-tjetrit me raketat e tyre. Ose gërmimi i fushës së tenisit dhe ndërtimi i një fushë basketbolli. Ose thjesht dilni nga fusha dhe shkoni për të parë një film, ose bëni ndonjë punë në zyrën tuaj virtuale. Një tipar kryesor i një metaversi është se ai duhet të kujdeset për sjelljen emergjente të përdoruesit, në vend që të ndërtohet për një aplikacion specifik, si një simulim VR për tenis, ose një mjedis pune bashkëpunues si Slack ose Teams.
Metaverset nuk kanë nevojë të kufizohen në një platformë, për sa kohë që ekziston një përvojë e përbashkët dhe e vazhdueshme. Jeta juaj metaverse mund t’ju çojë nga mjedise zhytëse VR, në mjedise 3D të paraqitura në një ekran të sheshtë konvencional, në aplikacione 2D në telefonin tuaj celular, në varësi të asaj që dëshironi të bëni. Faktori i rëndësishëm është se ka vazhdimësi midis aktiviteteve dhe mjediseve, për sa i përket përvojës së përdoruesit dhe avatarit që kontrolloni.
Të gjithë duket se janë dakord se avatarët do të jenë një pjesë thelbësore e përvojës metaverse. Për t’u përshtatur me vizionin e Zuckerberg për “të qenit në” mjedis, duhet të ekzistojë një formë e avatarit digjital për ju që të tjerët të ndërveprojnë. Në Facebook ose platforma të tjera të mediave sociale, fotografia e profilit tuaj vepron si avatar. Në një metaverse, mund të jetë një paraqitje 3D e jush. Në një mjedis metaverse lojërash ose fantazie, mund të jetë gjithçka që mund të imagjinoni. Por një parim i rëndësishëm është se ky avatar – ose ndonjë element i tij – do të jetë në gjendje të lëvizë nëpër dhe ndërmjet zonave të ndryshme të metaversit dhe të njihet si “ju”, pavarësisht se çfarë jeni duke bërë apo çfarë platforme jeni duke përdorur.
Metaversi dhe shoqëria
Nuk janë vetëm përmirësimet e teknologjisë që nënkuptojnë se ideja e metaversit po i afrohet realitetit. Që nga fillimi i pandemisë, shumë njerëz e kanë gjetur gjithnjë e më shumë veten duke jetuar jetën e tyre në internet. Jemi mësuar gjithnjë e më shumë të punojmë, të bëjmë blerje dhe të shoqërohemi në mënyrë digjitale, kështu që ideja për t’i bashkuar të gjitha këto aktivitete së bashku në një mjedis digjital pa probleme nuk është aq “kërcim i madh logjik” sa do të dukej vetëm disa vite më parë.
Por këto ndryshime sjellin edhe sfida shoqërore. Kalimi në të jetuarit në internet ka mundësuar padyshim shumë aktivitete që mund të jenë të dëmshme ose të pashëndetshme, nga vjedhja e identitetit dhe mashtrimi deri tek abuzimi.
Ekziston gjithashtu një rrezik që pabarazitë e jetës reale, siç është ndarja e pasurisë, do të përsëriten brenda metaversit. Mjediset zhytëse 3D kërkojnë shumë energji kompjuterike për tu gjeneruar, që do të thotë se ato me më shumë buxhet për të shpenzuar në kufje dhe pajisje kompjuterike mund të kenë një përvojë më të mirë. Kjo mund të përfundojë me një ndikim negativ në shoqëri nëse, për shembull, kompanitë marrin vendime për punësim bazuar në praninë e një personi në metaverse, ose bëhet një kanal për ofrimin e arsimit, trajnimit apo edhe mundësive për takime.
Sa larg jemi nga metaversi?
Kompanitë që flasin seriozisht për krijimin e metaversit po e pozicionojnë atë si një aspiratë për të ardhmen. Tani për tani, ai kryesisht shërben si një model koncepti për mënyrat se si mjediset ekzistuese në internet – të tilla si mediat sociale, ose mjediset e bazuara në punë si Omniverse e Nvidia-s, mund të bëhen më zhytëse dhe më të integruara në jetën tonë të përditshme.
Bashkimi i realitetit virtual me rrjetet sociale ka të ngjarë të jetë hapi i parë. Meta kohët e fundit ka folur gjerësisht për planet rreth Metaverse, dhe thotë se pret që të bëhet realitet brenda pesë viteve.
Megjithatë, është e qartë se ka ende shumë probleme që duhen zgjidhur përpara se të jemi gati ta lëvizim jetën tonë tërësisht në internet. Ndërsa aktualisht mund të jemi mësuar të kryejmë shumë aktivitete – pazar, argëtim, shoqërim dhe punë – në mjedise digjitale, ne nuk jemi plotësisht në fazën – duke folur teknologjikisht ose si shoqëri – ku jemi gati të bëjmë të njëjtën gjë me të gjitha aspektet e jetës!
Disa njerëz thjesht e konsiderojnë metaversin si “gjeneracioni i ardhshëm” i internetit – si do të duket “online” kur ekranet 2D përfundimisht të bëhen të tepërta, të zëvendësohen nga kufjet, apo edhe lentet që projektojnë imazhe drejtpërdrejt në retinën tonë.
E vërteta është se është ende shumë në ajër – askush nuk e di me siguri se cila do të jetë arkitektura dhe rregullat kur mjediset e lidhura, zhytëse të bëhen shtëpia jonë në internet. Por me emrat më të mëdhenj në botën e garave të teknologjisë për të na shitur në versionin e tyre, ne mund të presim një eksitim në rritje rreth konceptit.
Përgatiti dhe përshtati:
WWW.STUDENTËT.MK