Nuk është e nevojshme që një robot të ulet në tavolinën tuaj të punës që të ndieni se puna po ndryshon. Mjafton që programi që dje shërbente vetëm për të shkruar mesazhe, sot të përgatisë raporte, të përpunojë tabela, të përkthejë, të kërkojë të dhëna ose brenda pak sekondash të përfundojë një detyrë që më parë kërkonte një orë të tërë. Inteligjenca artificiale tashmë është pjesë e përditshmërisë së punës, ndërsa ekonomistët paralajmërojnë se ndryshimi më i madh ende nuk ka ardhur.
Megjithatë, skenari sipas të cilit miliona njerëz do të mbeten papritur pa profesion nuk konfirmohet për momentin nga studimet. Ka shumë më tepër gjasa që njerëzit të qëndrojnë në vendet e tyre të punës, por të punojnë në një mënyrë krejtësisht tjetër.
Sipas analizës së Organizatës Ndërkombëtare të Punës, një në katër punëtorë në botë është në një profesion, që në një nivel të caktuar mund të ndikohet nga inteligjenca artificiale gjenerative. Por vetëm 3.3% e punësimit total është në kategorinë me ekspozimin më të lartë. Më të prekura janë vendet e punës në administratë dhe në zyrë.
Mesazhi i analistëve të tregut të punës është mjaft i qartë: “Transformimi, dhe jo zëvendësimi, është rezultati më i mundshëm.”
Në praktikë, kjo do të thotë se sekretari, kontabilisti, punonjësi bankar, përkthyesi ose punonjësi që merret me përpunimin e dokumenteve mund të mos zhduket nga kompania, por një pjesë e madhe e punës që sot kryhet manualisht do të merret përsipër nga softueri.
Detyrat e përsëritshme janë të parat në rrezik
Në radhë të parë preken detyrat e përsëritshme:
- futja e të dhënave;
- sistemimi i dokumenteve;
- llogaritjet bazë;
- tekstet standarde;
- përkthimet e thjeshta;
- kërkimi i informacionit.
Pikërisht këtu makineria është më e shpejtë.
Nga punëtori, nga ana tjetër, do të kërkohet gjithnjë e më shumë të kontrollojë nëse rezultati është i saktë, të marrë vendime kur diçka shkon keq dhe të zgjidhë probleme për të cilat nuk ekziston një përgjigje e gatshme.
Studimet mbi të ardhmen e tregut të punës tregojnë se ndryshimi nuk do të jetë i vogël. Deri në vitin 2030, ndryshimet teknologjike, ekonomike dhe demografike pritet të krijojnë rreth 170 milionë vende të reja pune, por në të njëjtën kohë të zhvendosin ose eliminojnë rreth 92 milionë vende ekzistuese. Kjo do të nënkuptonte një rritje neto prej rreth 78 milionë vende pune.
Por këtu ekziston një element i rëndësishëm: vendi i ri i punës nuk do të kërkojë domosdoshmërisht të njëjtat njohuri si ai i vjetri.
Sipas sondazheve me punëdhënësit, pothuajse 40% e aftësive që kërkohen sot për një punë mund të ndryshojnë deri në fund të kësaj dekade. Madje, 77% e punëdhënësve planifikojnë të trajnojnë më tej punonjësit e tyre për shkak të përhapjes së inteligjencës artificiale. Nga ana tjetër, 41% presin të reduktojnë numrin e punonjësve aty ku një pjesë e detyrave mund të automatizohen.
Prandaj, ekonomistët po thonë gjithnjë e më shpesh se ndarja kryesore në të ardhmen nuk do të jetë vetëm mes profesioneve që do të zhduken dhe atyre që do të mbijetojnë, por mes punëtorëve që do të mësojnë ta përdorin teknologjinë e re dhe atyre që do të vazhdojnë të punojnë vetëm në mënyrën e vjetër.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se të gjithë duhet të bëhen programues.
Të dhënat e OECD-së tregojnë se më pak se 1% e punëtorëve do të kenë nevojë për njohuri të avancuara për zhvillimin e sistemeve të inteligjencës artificiale. Për një numër shumë më të madh punonjësish do të jetë e rëndësishme të dinë si t’i përdorin siç duhet këto mjete, si të analizojnë dhe interpretojnë të dhënat.
Në të njëjtën kohë, do të mbeten të rëndësishme aftësitë njerëzore si:
- zgjidhja e problemeve;
- kreativiteti;
- komunikimi;
- marrja e vendimeve.
Më pak të ekspozuara janë edhe profesionet ku puna nuk mund të zhvendoset lehtësisht në ekranin e kompjuterit. Infermierët, një pjesë e profesionistëve të shëndetësisë, elektricistët, hidraulikët, mjeshtrit dhe profesionet e tjera artizanale do të vazhdojnë të varen nga puna praktike, kontakti me njerëzit dhe aftësia për t’u përshtatur me situata konkrete.
Prandaj, pyetja tashmë nuk është vetëm nëse inteligjenca artificiale do të marrë vende pune.
Disa vende pune me siguri do të zhduken, ndërsa të tjera do të krijohen.
Ndryshimi më i madh do të jetë në atë që do të bëjmë çdo mëngjes kur të ulemi në vendin tonë të punës.
I njëjti profesion, e njëjta zyrë, ndoshta edhe e njëjta tavolinë. Vetëm puna nuk do të jetë më e njëjta.
Përgatiti dhe përshtati:
WWW.STUDENTËT.MK
